Józef Brandt po latach powraca do śląskiej kolekcji malarstwa polskiego

 

Dzieło „Niebezpieczna przeprawa” Józefa Brandta, wybitnego przedstawiciela szkoły monachijskiej, wypełni puste miejsce po zaginionym w czasie II wojny światowej dziele.

 

„Niebezpieczna przeprawa” Józefa Brandta jest pierwszym obrazem tego artysty w Galerii Malarstwa Polskiego. W zbiorach przedwojennego Muzeum Śląskiego znajdował się obraz „Wyjazd na polowanie”, zbliżony kompozycyjnie do najnowszego nabytku, który zaginął podczas zawieruchy wojennej. Zakup obrazu, wpisującego się do grupy najbardziej znaczących dzieł w kolekcji przedwojennego malarstwa naszej instytucji, otrzymał dofinansowanie w wysokości 250 tys. zł z programu „Kolekcje”.

   

Urodzony w Szczebrzeszynie Józef Brandt zaliczany jest do czołowych polskich malarzy-batalistów. Obecnie kojarzony jako jeden z przedstawicieli tzw. monachijskiej szkoły malarstwa polskiego, z którą byli związani m. in. Aleksander Gierymski, Stanisław Witkiewicz oraz Józef Chełmoński. Brandt znany jest głównie z obrazów łączących się z siedemnastowieczną historią Polski, a także batalistyczno-rodzajowych, często o orientalnym klimacie. Czerpał tematy z utworów literackich i źródeł historycznych (np. „Pamiętniki” Paska), ale unikał odtwarzania ściśle historycznych momentów, tworząc własne, oryginalne wizje. Ciekawostką jest fakt, iż Brandt wywarł duży wpływ na malarstwo polskie.

Podczas spotkania, prowadzonego przez Katarzynę Jarmuł - kuratorkę Galerii Malarstwa Polskiego 1800-1945, porozmawiamy również o wielu ciekawych cechach twórczości artysty. Józef Brandt posiadał niezwykłą pamięć wzrokową oraz wyobraźnię filmowca, która pomagała w realistycznym oddaniu dynamiki zaprzęgu konnego. Specyficzną cechą jego twórczości jest ukazywanie ludzi, koni i pejzażu w ich wzajemnych powiązaniach oraz sposób patrzenia na zdarzenia jak na dynamiczne, kolorowe widowiska. Dzieło „Niebezpieczna przeprawa” zachwyca ujęciem koni w ruchu, których artysta był miłośnikiem. Mając do perfekcji opanowany rysunek, artysta próbował poprzez skomplikowane układy kompozycyjne „poruszyć obraz”, kierując wprost na widza galopujące konie. Artysta wkładał „więcej pasji w konia niż w człowieka”. Jeżeli sztuka Brandta wyróżniała się spośród innych, to koń był tej odrębności istotną cechą. 
 

 


 

Józef Brandt, Niebezpieczna przeprawa

 

Przed wybuchem II wojny światowej do kolekcji Muzeum Śląskiego nabywano dzieła najwybitniejsze, najbardziej charakterystyczne dla danego twórcy bądź nurtu artystycznego. Dokonywano zakupów głównie w prężnie działających antykwariatach, salonach oraz bezpośrednio od artystów bądź ich spadkobierców, a także w galeriach zagranicznych. Konsekwentna realizacja przyjętej koncepcji merytorycznej muzeum doprowadziła do powstania w niedługim czasie imponującej galerii malarstwa polskiego, która znajdowała się w czołówce polskich galerii malarstwa XIX i XX w. Do 1939 r. zbiór liczył 280 obrazów olejnych, pasteli i akwarel, z których 100 zaginęło w czasie II wojny światowej.

Muzeum Śląskie w Katowicach od początku swej powojennej działalności rozpoczęło uzupełnianie i odtwarzanie przedwojennej kolekcji malarstwa polskiego. Z listy strat wojennych odzyskano dla Muzeum tylko dwa obrazy: w 1983 r. dzieło „Góral” Aleksandra Kotsisa i w 1998 r. obraz „Jeńcy” Teodora Axentowicza. Jednak w drodze zakupów i cennych darów udało się dotąd pozyskać ok. 70 obrazów. Są to zarówno dzieła artystów, których prace znajdowały się w przedwojennej kolekcji muzealnej (np. Stanisława Ignacego Witkiewicza, Władysława Podkowińskiego, Aleksandra Orłowskiego, Stanisława Czajkowskiego), jak też obrazy autorów, których nazwisk w tej kolekcji nie było (m.in. Franciszka Kostrzewskiego, Zygmunta Rozwadowskiego, Tadeusza Dobrowolskiego, Piotra Stachiewicza, Stanisława Grocholskiego). Dzięki temu jakość i wartość niematerialna posiadanych zbiorów w skali ogólnokrajowej znacznie wzrosła, o czym świadczą również liczne wypożyczenia na znaczące wystawy ogólnopolskie i zagraniczne (m.in. w Muzeum Prado w Madrycie, Musée d’Orsay w Paryżu, czy ostatnio w Martin-Gropius-Bau w Berlinie

 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

 

-----------------------------------

Ankieta

W jaki sposób najczęściej dowiadują się Państwo o wydarzeniach organizowanych w naszej instytucji?
Odtwarzacz