Dział Historii zgromadził zróżnicowaną tematycznie kolekcję ponad 6 tysięcy obiektów. Najstarsze eksponaty pochodzą z XVII wieku. Są to dokumenty pergaminowe, spisane w języku niemieckim i łacińskim, z przywieszonymi doń pieczęciami woskowymi.

Zbiory działu można podzielić nas poszczególne kolekcje.

Silesiana pochodzą głównie z XIX i XX wieku. Najwięcej dotyczy lat 1919-1922 - okresu powstań śląskich, plebiscytu i historycznego momentu powrotu części Górnego Śląska do Polski. Są to dokumenty, plakaty, broszurki, pocztówki propagandowe, a także bogata kolekcja górnośląskich notgeldów (banknotów zastępczych) z lat 1917-1922. Na uwagę zasługują też legitymacja pracownicy Polskiego Komisariatu Plebiscytowego podpisana przez Wojciecha Korfantego, powstańcze dyplomy odznaczeń i odznaczenia oraz pamiątki z dnia uroczystego przywitania Wojska Polskiego w Katowicach. W Dziale znajdują się też eksponaty obrazujące działalność Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół" – kilkaset dokumentów i dyplomów, wydawnictwa i odznaki zlotowe. Dopełnienie zbioru stanowi kolekcja sztandarów z lat międzywojennych, m.in. Związku Powstańców Śląskich z Bogucic, Wełnowca, Ochojca, Zawodzia, Olzy, Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” - gniazd Szklarnia (Mysłowice), Dąb-Józefowiec i Załęże, Towarzystwa Polek w Tychach, Zakładów „Elewator”.


Dział zgromadził też dużą kolekcję pocztówek z ikonografią śląskich miast i miejscowości oraz górnośląskich zakładów przemysłowych. Najstarsze pochodzą z lat dziewięćdziesiątych XIX wieku.
Do tego dochodzi zbiór dokumentów osobistych i życia społecznego. Do najcenniejszych eksponatów wśród silesianów należą trzy tomy korespondencji z lat 1826, 1828, 1829 hr. Ballestrema z „królem cynku” Karolem Godulą oraz protokół z 6 października 1924 roku ostatniego, przed włączeniem do Katowic, posiedzenia Rady Gminnej Załęża.

Zrąb lwowianów tworzy bogaty, liczący kilkaset egzemplarzy, zbiór plakatów teatralnych z lat 1919-1939 rzemieślniczego Stowarzyszenia „Gwiazda" z Łyczakowa, metryki z XVIII, XIX i XX wieku opatrzone pieczęciami opłatkowymi parafii różnych wyznań Galicji Wschodniej, świadectwa szkolne, świadectwa czeladnicze.

Zbiór falerystyczny zawiera odznaczenia państwowe z czasów II RP i późniejszych. Na szczególną uwagę zasługuje Order Orła Białego nadany pośmiertnie Wojciechowi Korfantemu

Na kolekcję militariów składa się  broń z XIX-XX wieku - biała, w tym szable pamiątkowe z 75 pułku piechoty i 23 pułku artylerii lekkiej oraz palna. Tu z egzemplarzy dziewiętnastowiecznych na uwagę zasługuje rewolwer z wrocławskiej rusznikarni S. Goldbergera i karabin Dreyse model 1841.
Z okresu II wojny światowej w zbiorach znajduje się broń polska, rosyjska, angielska i niemiecka, armaty polskie i rosyjskie, fragmenty wyposażenia schronów bojowych i inne. Można je zobaczyć na stałej wystawie „Przemysł śląski w produkcji zbrojeniowej XIX i XX wieku”. Dopełnieniem kolekcji są elementy umundurowania i oporządzenia, dokumenty, odznaki, wojskowe nagrody sportowe z lat międzywojennych.
Bardzo interesująca jest kolekcja znaczków pocztowych z lat 1940-1944 poczty obozowej oflagu II C.

W zbiorach działu znajduje się także ciekawa kolekcja kartograficzna – mapy Śląska XVI – XVIII wiek, mapy sztabowe, mapy nadań pól górniczych, plany miast oraz w pełni sprawne wyposażenie katowickiej drukarni należącej ongiś do Jana Eichhorna prezentowane na stałej ekspozycji „W drukarni Jana Eichhorna”.

Zapraszamy na stronę Pracowni Historii Powstań Śląskich, na której znajdą Państwo „Spis powstańców śląskich”, zweryfikowanych przez Związek Powstańców Śląskich w latach 1936-1939.