W Muzeum Śląskim od początków jego restytucji gromadzono jako samodzielny zbiór fotografię. Pierwotnym założeniem było tworzenie ikonografii dziejów i kultury Górnego Śląska. Z czasem oprócz fotografii archiwalnych przystąpiono do pozyskiwania profesjonalnej fotografii współczesnej o walorach dokumentacyjnych i artystycznych. W skład zbioru wchodzą kolekcje tematyczne i autorskie.

Zbiory, datowane począwszy od połowy XIX wieku, w tym najstarsze dagerotypy, do czasów współczesnych, liczą ponad 35 000 zdjęć, z czego blisko 12500 to fotografie archiwalne:  zdjęcia pozytywowe (8500) oraz  negatywy szklane i celuloidowe (4000).

Obecnie całość tworzy fototekę związaną nie tylko ze Śląskiem, jednak głównie odzwierciedla skomplikowane losy rodzin śląskich, ich wielokulturowość wynikłą zarówno z historycznych przemian jak i związanych z nimi migracji. Ukazuje rozwój i historyczne znaczenie Śląska w skali dziejów Europy, jego wartość gospodarczą, jak i degradację środowiska naturalnego.

Zasób dzieli się na kilka kolekcji tematycznych. Są wśród nich zdjęcia dokumentujące wydarzenia historyczne od I wojny światowej począwszy, poprzez powstania i plebiscyt na Górnym Śląsku do przemian ustrojowych w Polsce w latach 80. XX wieku.

Zbiór fotografii obyczajowej i społecznej ukazuje przemiany cywilizacyjne i kulturowe różnych środowisk ludności zamieszkującej nasz region. Rejestruje wydarzenia ogólnospołeczne jak i rodzinne. Są wśród nich obrazy składające się na cykl ludzkiego życia – chrzciny, komunie, lata szkolne, wesela i pogrzeby.

W zespole fotografii etnograficznej na uwagę zasługuje kolekcja 649 negatywów szklanych i celuloidowych Mieczysława Gładysza. Powstała w latach międzywojennych podczas badań terenowych kultury górali Beskidu Śląskiego. Różnorodność krajobrazu, widoki miejscowości i zabytki budownictwa ukazuje zbiór fotografii architektoniczno-urbanistycznej.

Ciekawy zespół tworzą fotografie portretowe, najstarsze datowane na ok. 1850 rok. przedstawiające ludzi z różnych terenów dawnej Polski, fotografowanych w najstarszych zakładach fotograficznych działających na naszych ziemiach. Stanowią bogate źródło wiedzy obyczajowej i socjologicznej. Są również materiałem badawczym do samej historii fotografii.

W czasie działalności Muzeum Śląskiego wykonano i zgromadzono również bogatą własną dokumentację fotograficzną. Stanowi ona oddzielny zbiór ponad 25 tys. obiektów.

W powstającej kolekcji fotografii artystycznej zgromadzono prace wielu czołowych przedstawicieli śląskiego środowiska twórczego.

Kierownik Działu Dokumentacji Mechanicznej: Danuta Kowalik-Dura