Dalsze kroki na północ

Otwarcie w 2015 roku siedziby Muzeum Śląskiego powstałej na terenie byłej KWK „Katowice” to nie koniec przemian przestrzeni znajdującej się w centrum stolicy województwa śląskiego. Zabytkowe budynki pokopalniane, świadkowie historii tego miejsca, na naszych oczach ulegają metamorfozie i już niedługo zostaną otwarte dla publiczności. Rewitalizacja dawnych budynków to nie jedyne działanie podjęte dzięki dofinansowaniu ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego na lata 2009–2014, ale część kompleksowego przedsięwzięcia przyczyniającego się do podtrzymania tradycji i wartości regionalnych.

Odnowienie dwóch zabytkowych budynków pokopalnianych – łaźni głównej i stolarni – w ramach realizacji II etapu prac rewitalizacyjnych jest związane z nowym odczytaniem dziedzictwa przemysłowego, a jednocześnie zachowaniem spuścizny kulturowej regionu. Postindustrialne otoczenie Muzeum Śląskiego stało się bowiem punktem charakterystycznym zarówno jako miejsce eksponowania jednej z najważniejszych kolekcji w Polsce, jak i destynacja turystyczna.  Rewitalizacja budynków łaźni głównej i stolarni przywołuje wśród byłych górników wspomnienia z czasów działającej KWK „Katowice”, ale też poczucie dumy z tego postindustrialnego dziedzictwa.

Muzeum Śląskie centrum kompetencji i badań dla innych instytucji

Doposażenie nowoczesnej pracowni digitalizacji opracowującej cyfrowo unikatowe zbiory Muzeum pozwoli wzbogacić trójwymiarową dokumentację fotograficzną o dzieła architektury sakralnej, układy architektoniczne. Dodatkowo w ramach projektu zdigitalizowano ponad 1500 obiektów z dziedziny sztuki, historii, fotografii, archeologii czy etnologii, zarówno w technice 2D, jak i 3D. Dzięki konsekwentnie realizowanej strategii digitalizacji obiekty, które aktualnie nie są prezentowane na wystawach, zostaną zabezpieczone dla przyszłych pokoleń jako świadectwo tożsamości kulturowej regionu i tradycji pielęgnowanych w Muzeum Śląskim.

Ponadto wyposażenie pracowni działów Archeologii, Etnologii i Historii, które będą mieścić się w siedzibie przy ul. T. Dobrowolskiego, umożliwi poszerzanie zakresu badań terenowych ziem śląskich i zamieszkujących je mniejszości etnicznych.

Projekt realizowany we współpracy z Norweskim Instytutem Badań Dziedzictwa Kulturowego (NIKU), niezależną instytucją non profit zajmującą się zrównoważonym zarządzaniem dziedzictwem kulturowym, zawiera w swoim programie konserwację i renowację znajdujących się w adaptowanych budynkach maszyn stolarskich, uatrakcyjni ekspozycję zabytków techniki, które zostaną włączone w specjalny program zwiedzania dla osób niewidomych. Ponadto parking budowany na terenie przyległym do budynków zapewni miejsca dla pojazdów osób niepełnosprawnych oraz autokarów.

Nowe przestrzenie – nowe wystawy

Nawiązująca do neogotyckich i secesyjnych budowli stolarnia będzie łączyła funkcje wystawiennicze, edukacyjne i widowiskowe. Parter budynku zostanie przeznaczony na działania edukacyjne, teatralne, plastyczne, a także koncerty, pokazy filmów podróżniczych oraz etnograficznych. Znajdująca się na piętrze stała wystawa „Na tropie Tomka” przybliży zwiedzającym powieści Alfreda Szklarskiego i pozwoli przeżyć pasjonującą podróż śladami Tomka Wilmowskiego. „Zaplanowana trasa dostosowana do odbiorców w każdym wieku prowadzi przez pięć kontynentów. Ekspozycja tworzona z myślą o całych rodzinach – dzieciach w wieku od 4 do 12 lat, dorosłych i seniorach – będzie wspierać międzypokoleniowe interakcje, a także pozwalać zwiedzającym na wspólne nabywanie nowej wiedzy i umiejętności” – opowiada Adam Pisarek, kurator ekspozycji. Zwiedzający wspólnie spróbują rozwikłać historię zniknięcia Tomka, jednocześnie poznawać będą bogate tradycje odległych kultur oraz rozwijać swoją kreatywność i pomysłowość.

W budynku łaźni głównej z 1909 roku oprócz pracowni działów Historii, Archeologii i Etnologii będzie się znajdować powierzchnia ekspozycyjna, której otwarcie zainauguruje wystawa „Zaczęło się od ziarna”. „Projekt jest dużym wyzwaniem, ponieważ wyniki analiz archeobotanicznych są dostępne zazwyczaj wąskiej grupie specjalistów czy naukowców. Wystawa będzie okazją do pokazania szerokiej publiczności, jakie rośliny towarzyszyły ludziom na każdym etapie rozwoju cywilizacji i kultur” – stwierdza Agata Sady z Pracowni Archeobotanicznej, kurator ekspozycji. Wokół pozostałości roślin z różnych okresów zbudowano narrację pokazującą, jak powstało rolnictwo, jakie były zależności między pojawieniem się gatunków uprawnych a ich wpływem na rozwój cywilizacji, a także zadającą pytanie, jak wyglądałby świat bez roślin.